İnfertilite tek bir nedene bağlı olmayabilir; kadın, erkek veya her iki partnere ait etkenler birlikte değerlendirilebilir.
İnfertilite nedenlerini yorumlarken tek bir bulguya odaklanmak yerine yumurtlama, tüpler, rahim, sperm özellikleri ve çiftin tıbbi öyküsü birlikte değerlendirilir.
Nedenlerin birlikte ele alındığı tüp bebek tedavi süreci, uygun sonraki adımın belirlenmesine yardımcı olur.
Temel değerlendirmelerde belirgin bir neden saptanmamasıdır. Tedavi yaklaşımı yaş, deneme süresi ve önceki sonuçlara göre kişiselleştirilir.
Hayır. Tanı ve tedavi planı kişisel hekim değerlendirmesiyle belirlenir.
İnfertilite tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkmaz. Kadın partnerle, erkek partnerle veya her ikisiyle ilişkili faktörler gebeliğin oluşmasını etkileyebilir. Bazı çiftlerde ise standart incelemelerde belirgin bir neden saptanamayabilir.
Değerlendirme sırasında amaç taraflardan birini sorumlu tutmak değil; çiftin üreme sağlığını birlikte ve bütüncül biçimde incelemektir. Yumurtlama düzeni, yumurtalıklar, rahim, tüpler, sperm özellikleri, tıbbi geçmiş ve yaşam tarzı faktörleri kişiye özel olarak ele alınır.
Bir risk faktörünün bulunması gebeliğin mümkün olmadığı anlamına gelmez. Aynı şekilde tek bir test sonucu da çoğu zaman bütün tabloyu açıklamaz. Sonuçlar çiftin yaşı, gebelik deneme süresi ve tıbbi öyküsüyle birlikte değerlendirilir.
Gebeliğin oluşabilmesi için yumurtlama, yumurta ve sperm hücrelerinin buluşması, döllenme, embriyo gelişimi ve embriyonun rahme tutunması gibi birçok aşamanın uyum içinde ilerlemesi gerekir. Bu aşamalardan herhangi birini etkileyen durumlar infertiliteyle ilişkili olabilir.
Yumurtlama bozuklukları, ilerleyen yaş, yumurtalık rezervinin azalması, rahim içi polip veya miyomlar, tüplerde hasar ya da tıkanıklık, endometriozis, adenomiyozis ve bazı hormonal durumlar değerlendirmede ele alınabilir.
Sperm sayısı, hareketi veya yapısıyla ilgili sorunlar; sperm kanallarındaki tıkanıklıklar, hormonal ve genetik durumlar, varikosel, inmemiş testis öyküsü, enfeksiyonlar ve bazı tıbbi tedaviler doğurganlığı etkileyebilir.
Kadın ve erkekte yapılan standart değerlendirmeler normal olduğu hâlde gebelik oluşmayabilir. Bu durum açıklanamayan infertilite olarak adlandırılır ve izlenecek yol çiftin özelliklerine göre kişiselleştirilir.
Bazı sağlık durumları, tedaviler ve yaşam tarzı özellikleri kadın ve erkek doğurganlığını etkileyebilir. Değerlendirmede özellikle şu durumlar dikkate alınır:
Bu faktörlerden birinin bulunması tek başına infertilite tanısı koydurmaz. Değerlendirme, çiftin tüm bulguları birlikte ele alınarak yapılır.
Yaş, gebelik deneme süresi, adet düzeni, geçirilmiş hastalıklar ve ameliyatlar, kullanılan ilaçlar, önceki gebelikler ve aile öyküsü birlikte değerlendirilir.
Kadın partnerde yumurtlama, yumurtalıklar, rahim ve tüpler; erkek partnerde ise üreme öyküsü ve sperm özellikleri değerlendirilir. Gerekli incelemeler kişiye özel olarak belirlenir.
Tek bir test sonucuna göre karar verilmez. Tüm bulgular çiftin yaşı, gebelik deneme süresi ve beklentileriyle birlikte değerlendirilerek uygun takip veya tedavi seçenekleri görüşülür.
Hayır. İnfertilite kadın partnerle, erkek partnerle veya her ikisiyle ilişkili olabilir. Bazı çiftlerde ise standart değerlendirmelerde belirgin bir neden saptanamayabilir. Bu nedenle mümkünse çiftin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Yumurtlama bozuklukları, ilerleyen yaş, yumurtalık rezervinin azalması, tüplerde hasar veya tıkanıklık, endometriozis, rahim içi polip ve miyomlar ile bazı hormonal durumlar kadın doğurganlığını etkileyebilir.
Değerlendirme tıbbi ve üreme öyküsüyle başlar. Sperm sayısı, hareketi ve yapısı semen analiziyle incelenebilir. Bulgulara göre testin tekrarlanması veya üroloji değerlendirmesi gerekebilir.
Standart testlerde belirgin bir neden saptanamaması açıklanamayan infertilite olarak adlandırılabilir. Kullanılan testler üreme sürecindeki bütün hücresel ve biyolojik ayrıntıları gösteremeyebilir. İzlenecek yol çiftin yaşı ve gebelik deneme süresine göre belirlenir.
Kadın yaşı doğurganlığı etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Yaş ilerledikçe yumurtalık rezervi ve yumurta kalitesi azalabilir. Erkek yaşının etkisi daha kademeli olmakla birlikte bazı sperm özellikleri ve üreme sonuçları üzerinde etkili olabilir.
Sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi, keyif verici maddeler, anabolik steroidler, çok düşük veya çok yüksek vücut ağırlığı ve bazı çevresel maruziyetler doğurganlığı olumsuz etkileyebilir. Yaşam tarzı düzenlemeleri kişisel sağlık durumu dikkate alınarak planlanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İnfertilitenin nedeni ve uygulanacak yaklaşım, kadın ve erkek partnerin kişisel tıbbi değerlendirmesi sonucunda belirlenir.
